آهو نمیشوی بدین جستوخیز، گوسِپند
|
آهو نمیشوی بدین جستوخیز، گوسِپند |
|
Friday, May 6, 2016
هیوم وقتی از خود میپرسید اصولا چگونه از وجود عالم خارج باخبر شده، میگفت این آگاهی حاصل استنتاج منطقی نبوده. هیچ راهی برای اثبات وجود میز نداریم. هیچ راهی برای اثبات اینکه من الان دارم تخممرغی میخورم یا لیوانی آب مینوشم وجود ندارد. اثبات چیزها در هندسه ممکن میشود. اثبات چیزها در حساب میسر است. اثبات چیزها در منطق میسر است. گیرم که بتوانیم چیزها را در علم انساب یا شطرنج یا در علوم دیگر که از قواعد ساختگی حاصل میشوند و قراردادی هستند، اثبات کنیم. اما قادر نیستیم با یقین ریاضیْ وجود چیزی را ثابت کنیم. از ما فقط برمیآید که بگوییم اگر چیزی را نادیده انگارم، بعد پشیمان میشوم. اگر فرض کنم میزی جلوی من وجود ندارد و بعد سر راه خودم به میز بخورم احتمالا صدمه میبینم. اما اثبات میز، آنگونه که گزارههای ریاضی را اثبات میکنم، و اثبات میز به آن معنی که میتوانم گزارهای در منطق را اثبات کنم، یعنی در آنجا که خلاف آن گزاره نه فقط نادرست، که بیمعنیست، کاری است که از من ساخته نیست. بنابراین باید عالم را چون چیزی که به آن باور دارم یا اعتماد دارم بپذیرم. اعتقاد با یقین قیاسی یکی نیست. در حقیقت قیاس در عرصهی امور واقع جایی ندارد.
ریشههای رومانتیسم --- آیزایا برلین Labels: UnderlineD |
|
Comments:
Post a Comment
|